Trafik kazasından sonra ilk dikkat çeken zarar genellikle araçtaki hasardır. Ancak kazanın ekonomik etkisi onarım faturasıyla sınırlı olmayabilir. Aracın değerinin azalması, yaralanma nedeniyle çalışılamaması veya bir yakının hayatını kaybetmesi farklı tazminat taleplerini gündeme getirebilir. Hangi kaybın kimden istenebileceği ise kazanın oluşuna, sorumluluğa ve sigorta kapsamına göre değişir. Her zarar kaleminin ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Kaza tespit tutanağı, fotoğraflar, sağlık belgeleri ve ödeme kayıtları bu değerlendirmede önemlidir. Kazadan hemen sonra küçük görünen bir ayrıntı, sonradan kusur veya zarar tartışmasında belirleyici hale gelebilir. Belgeleri mümkün olduğunca tarih sırasıyla saklayın. Size yapılan ödemenin neyi karşıladığını anlamadan bütün taleplerin sona erdiğini belirten bir belge imzalamak ayrıca incelenmesi gereken riskler yaratabilir.
Araç Onarım Bedeli ve Değer Kaybı
Kazanın araçta oluşturduğu maddi hasar bakımından onarım maliyeti temel zarar kalemlerinden biridir. Değişen parçalar, yapılan işlemler ve aracın kazadan önceki durumu değerlendirilir. Servis kaydı, ekspertiz raporu ve faturalar bu nedenle saklanmalıdır. Her talebin yalnızca sigorta şirketinin ilk hesaplamasıyla sınırlı olduğu söylenemez; hesabın dayanakları somut olay üzerinden incelenebilir.
Araç değer kaybı ise onarımdan farklı bir konudur. Araç tamir edilmiş olsa bile kaza geçmişi nedeniyle piyasa değerinde düşüş meydana gelebilir. Bunun varlığı ve miktarı; aracın özellikleri, önceki hasarları, kazada zarar gören bölümler ve piyasa koşulları gibi unsurlarla değerlendirilir. Her kazada aynı oranda değer kaybı çıkmaz. İnternette verilen sabit yüzdeler üzerinden kesin sonuç beklemek doğru değildir.
Araç ağır hasarlı veya ekonomik açıdan onarılamaz durumda olduğunda farklı hesaplama konuları ortaya çıkabilir. Aracın kaza öncesi değeri, kalan değeri ve yapılan ödeme birlikte incelenir. Değer kaybı ile ağır hasar bedelinin her durumda aynı şekilde birleştirilebileceği varsayılmamalıdır. Karayolları Trafik Kanunu’nun sigorta kapsamına ilişkin hükümlerinde özel sınırlamalar da bulunur.
Aracı Kullanamama ve Gelir Kaybı
Onarım süresince aracın kullanılamaması günlük yaşamı veya işi aksatabilir. Araç mahrumiyeti, ikame araç gideri ve ticari kazanç kaybı gibi iddialar olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Makul onarım süresi, aracın kullanım amacı ve gerçekten oluşan kayıp önem taşır. Talep edilen her günün ve her tutarın kendiliğinden kabul edileceği düşünülmemelidir.
Burada sigorta kapsamı ile sorumlu kişilerin tazminat yükümlülüğü ayrılmalıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinde gelir kaybı, kar kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışında düzenlenir. Bir zararın bu sigortadan karşılanmaması, sorumlu kişilere yöneltilebilecek bütün taleplerin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Doğru muhatabın belirlenmesi gerekir.
Yaralanma Halinde Maddi Zararlar
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi, bedensel zararlara ilişkin temel kalemleri düzenler. Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi ve ekonomik geleceğin sarsılması gündeme gelebilir. Ancak aynı başlık altında görünen her giderin her davalıdan istenebileceği söylenemez. Sosyal güvenlik ve sigorta hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Çalışılamayan döneme ilişkin belgeler, ücret veya gelir kayıtları ve sağlık raporları önem taşır. Kalıcı etkiler iddia ediliyorsa bunların tıbben değerlendirilmesi gerekebilir. Kişinin yaşadığı güçlüğü anlatması önemlidir, fakat tazminat hesabı yalnızca bu anlatıma dayanmaz. Rahatsızlığın kazayla bağlantısı, çalışma yaşamına etkisi ve sorumluluk durumu birlikte ele alınır. Her sağlık raporu aynı amaçla düzenlenmiş olmayabilir.
Ölüm Halinde Destekten Yoksun Kalma
Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi, ölüm halinde cenaze giderleri ve destekten yoksun kalanların kayıpları dahil temel zarar kalemlerini düzenler. Destekten yoksun kalma tazminatı yalnızca miras paylaşımıyla aynı şey değildir. Ölen kişinin sağladığı veya sağlaması beklenen desteğin hukuken değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle mirasçı olmak ile destekten yoksun kalmak her durumda aynı sonucu doğurmaz.
Destek ilişkisine, gelir durumuna ve aile yaşamına ilişkin belgeler değerlendirmeyi kolaylaştırır. Başvuranların yaşı ve kişisel koşulları da hesaplamada önem taşıyabilir. Yapılan sigorta ödemeleri ve diğer ödemelerin etkisi ayrıca incelenir. Tek bir internet hesabıyla ailedeki bütün kişilerin alacağını belirlemek mümkün değildir. Hesabın hangi zarar kalemine ve hangi varsayımlara dayandığı anlaşılır olmalıdır.
Kusur, Başvuru ve Süre
Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesindeki işleten sorumluluğu ile sürücünün ve diğer ilgililerin sorumluluğu birlikte değerlendirilir. Kusur oranı tazminat miktarını etkileyebilir. Tutanakta yer alan değerlendirme her uyuşmazlıkta tartışılmaz bir sonuç olarak görülmemelidir. Olayın oluşunu gösteren kamera görüntüsü ve diğer deliller, uygun usulle dosyaya kazandırılmalıdır.
Zorunlu trafik sigortası yönünden Kanunun 97. maddesindeki yazılı ön başvuru önemlidir. Maddi zarar taleplerinde 109. maddede öğrenmeye bağlı iki yıllık ve kazadan itibaren on yıllık genel zamanaşımı düzenlenir; daha uzun ceza zamanaşımı gibi durumlar ayrıca dikkate alınır. Sürenin dolmasını beklemeden başvurunun planlanması gerekir. Sigortayla görüşmek her durumda zamanaşımını güvence altına almaz.
Bedensel zarar ve destek kaybı hesaplarında Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesi de uygulanır. Bu maddede 2026 yılında faiz ve önceki ödemelerin değerlendirilmesine ilişkin değişiklikler yapılmıştır. Eski bir hesap tablosunun bugünkü dosyaya aynen uygulanması doğru olmayabilir. Kaza belgeleriniz, zarar kayıtlarınız ve yapılan ödemelerle Meram Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçerek talep edilebilecek kalemleri değerlendirebilirsiniz.