Bir tedaviden sonra beklenmeyen sorun yaşanması, hastanın ve yakınlarının “Yanlış bir işlem mi yapıldı?” sorusunu sormasına neden olabilir. Ancak tedavinin istenen sonucu vermemesi tek başına tıbbi hata bulunduğunu göstermez. Malpraktis değerlendirmesinde sağlık hizmetinin nasıl sunulduğu, gerekli özenin gösterilip gösterilmediği ve ortaya çıkan zararla bağlantısı incelenir. Bu inceleme yalnızca hastanın memnuniyeti veya sağlık kuruluşunun açıklaması üzerinden sonuçlandırılamaz.
İlk aşamada tedavi sürecinin kayıtlarla anlaşılması önemlidir. Hangi şikayetle başvurulduğu, hangi tetkiklerin yapıldığı, ne zaman müdahale edildiği ve sonraki gelişmeler tarih sırasıyla ele alınmalıdır. Hastanın yaşadığı mağduriyet elbette önemlidir; hukuki değerlendirme ise bu mağduriyetin hangi işlem veya eksiklikle ilişkili olduğunu araştırır. Eksik bilgiyle doğrudan sorumluluk veya sorumsuzluk sonucu çıkarmak doğru değildir.
Her Komplikasyon Tıbbi Hata mıdır?
Tıbbi müdahalelerde gerekli özen gösterilse bile bazı istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle komplikasyon ile kusurlu uygulama birbirinden ayrılmalıdır. Bununla birlikte bir sonuca “komplikasyon” denilmesi de incelemeyi kendiliğinden bitirmez. Riskin öngörülmesi, hastanın bilgilendirilmesi, sorunun zamanında fark edilmesi ve gerekli müdahalenin yapılması ayrıca değerlendirilir.
Örneğin tedavi sonrasında ortaya çıkan belirtiye zamanında yanıt verilip verilmediği veya gerekli kontrollerin yapılıp yapılmadığı önem taşıyabilir. Bu konular genellikle tıbbi uzmanlık gerektirir. İnternetteki bir yorum veya başka hastanın benzer deneyimi, dosyaya özgü uzman incelemesinin yerini tutmaz. Aynı tedaviyi gören iki kişinin sağlık durumu ve riskleri farklı olabilir.
Tıbbi Özen ve Bilgilendirme
Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 11. maddesi, modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun teşhis, tedavi ve bakım hakkını düzenler. Yönetmeliğin 14. maddesi de hastanın durumunun gerektirdiği tıbbi özenin gösterilmesini öngörür. Değerlendirmede yalnızca sonuç değil, sağlık hizmetinin ilgili aşamalarda bu yükümlülüklere uygun yürütülüp yürütülmediği ele alınır.
Bilgilendirme ve rıza konusu da uygulamanın teknik yönünden ayrı önem taşır. Hastaya işlemin niteliği, riskleri ve seçenekleri hakkında anlaşılır bilgi verilmesi gerekir. İmzalı bir form bulunması, bilgilendirmenin her durumda yeterli yapıldığını kendiliğinden kanıtlayan tartışılmaz bir sonuç değildir. Formun içeriği, zamanlaması ve hastaya yapılan açıklamalar birlikte değerlendirilir. Buna karşılık her eksikliğin aynı tazminat sonucunu doğuracağı da söylenemez.
Zarar ve Nedensellik Bağı
Tazminat talebinde hangi zararın oluştuğu açıklanmalıdır. Ek tedavi gideri, kazanç kaybı veya çalışma gücü üzerindeki etki gibi maddi kalemler gündeme gelebilir. Koşulları varsa manevi tazminat da değerlendirilebilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 54 ve 56. maddeleri bedensel zarar ve manevi tazminat bakımından temel düzenlemeler arasındadır. Talebin dayanağı ve sorumlunun hukuki durumu ayrıca incelenir.
Bir zararın tedaviden sonra ortaya çıkması, tek başına tedavi nedeniyle oluştuğunu göstermez. Hastalığın doğal seyri, önceki rahatsızlıklar ve başka etkenler de değerlendirilmelidir. Hukuki incelemede nedensellik bağı denilen ilişki bu nedenle önem taşır. Zarar ile ileri sürülen hata arasındaki bağlantının tıbbi kayıtlarla açıklanabilmesi gerekir. Yalnızca zaman sıralaması üzerinden kesin sonuca ulaşılmamalıdır.
Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
Başvuru ve muayene kayıtları, tetkik sonuçları, görüntüleme raporları, ameliyat notları, onam belgeleri ve epikrizler dosyanın temel parçalarıdır. Sonraki tedavilere ilişkin belgeler de saklanmalıdır. Ödeme ve gelir kaybı iddiaları varsa bunlara ilişkin kayıtlar ayrıca hazırlanır. Belgelerin asıllarını koruyup inceleme için okunabilir kopyalar düzenlemek yararlıdır. Olayların kısa bir kronolojisi de ilk görüşmeyi kolaylaştırır.
Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 16. maddesi, hastanın sağlık durumuyla ilgili dosya ve kayıtları inceleyebilmesini ve suret alabilmesini düzenler. Kayıt talebi yapılırken tedavi tarihleri ve istenen belgeler açıkça belirtilmelidir. Sadece tek bir raporun elde bulunması, bütün tedavi sürecinin anlaşıldığı anlamına gelmez. Eksik kayıtlar varsa bunların tamamlanması ayrıca planlanmalıdır.
Kamu ve Özel Sağlık Hizmetlerinde Yol Değişebilir
Başvurunun kime yöneltileceği ve hangi yargı yolunun kullanılacağı sağlık kuruluşunun hukuki statüsü, hizmetin sunuluş biçimi ve talebin dayanağına göre değişebilir. Kamu hastanesi ile özel sağlık kuruluşu aynı başvuru düzenine tabi olmayabilir. Ayrıca tazminat talebi, ceza şikayeti ve mesleki veya idari inceleme farklı süreçlerdir. Birine başvurmak diğerlerini otomatik olarak başlatmaz.
İdari eylem nedeniyle tazminat istenen durumlarda 2577 sayılı Kanun’un 13. maddesindeki idareye ön başvuru ve süreler önem taşır. Bu düzenlemede öğrenmeden itibaren bir yıl ve eylemden itibaren beş yıl içinde idareye başvuru öngörülür. Sürenin başlangıcı, olayın niteliği ve devamındaki dava takvimi ayrıca değerlendirilmelidir. Özel hukuk taleplerinin süreleri ise aynı şekilde hesaplanmayabilir.
Başvuru Öncesinde Nasıl Hareket Edilmeli?
Sağlık kuruluşundan alınan cevapları ve daha önce sunduğunuz dilekçeleri de dosyaya ekleyin. Hangi iddianın ne zaman iletildiğinin anlaşılması, hem kayıtların takibini hem farklı başvurular arasındaki ilişkinin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Sağlıkla ilgili acil ihtiyaçlarınızı hukuki değerlendirmeyi beklemeden ilgili sağlık hizmetinden karşılayın. Devam eden tedaviyi yalnızca dava düşüncesiyle değiştirmeyin; tıbbi kararlarınızı sağlık uzmanıyla görüşün. Hukuki hazırlık yönünden ise belgeleri korumak ve olayları doğru aktarmak önemlidir. Sağlık kuruluşuna yapılan şikayetin bütün dava sürelerini durdurduğu varsayılmamalıdır.
İlk değerlendirme, tıbbi hata bulunduğuna ilişkin kesin bir vaat değil, iddiaların hangi kayıt ve incelemelerle araştırılabileceğinin belirlenmesidir. Gerekli olduğunda uzman görüşü ve bilirkişi incelemesi gündeme gelir. Tedavi belgeleriniz ve yaşanan gelişmelerin tarih sırasıyla hazırlanmış özetiyle Meram Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçerek hukuki başvuru seçeneklerinizi değerlendirebilirsiniz.