Bir ödeme emri almak, borcun mahkeme tarafından kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmez. Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi, alacaklının talebi üzerine başlayabilir. Borçlu, borca veya takipteki belirli unsurlara itiraz ediyorsa bunu kanuni süre ve doğru yöntemle bildirmelidir. Buna karşılık belgeyi görmezden gelmek, haklı olunan bir konuda bile takip işlemlerinin ilerlemesine yol açabilir. İlk yapılacak iş, gelen evrakın hangi takip türüne ait olduğunu ve ne zaman tebliğ edildiğini belirlemektir. Her ödeme emrine aynı itiraz kuralı uygulanmaz.
İtiraz süresi kaç gündür?
İcra ve İflas Kanunu m.62 uyarınca genel haciz yoluyla ilamsız takipte itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilir. İtiraz dilekçeyle veya sözlü olarak yapılabilir. Sözlü itirazın da resmi kayıt altına alınması gerekir. Alacaklıyı telefonla arayıp borcu kabul etmediğini söylemek, bu başvurunun yerine geçmez. Tebligat tarihi doğru belirlenmeli ve son güne bırakılmamalıdır. Elektronik veya usulsüz olduğu ileri sürülen tebligatlar ayrıca değerlendirilir.
Bu yedi günlük kural, bütün icra takiplerinin ortak süresi değildir. Kambiyo senetlerine, ilama veya ipoteğe dayanan takiplerde farklı başvuru ve sonuçlar bulunabilir. Evrakın başlığı ve içeriği birlikte okunmalıdır. Bir yakının daha önce kullandığı dilekçenin aynısını göndermek uygun olmayabilir. Dosya numarası, takip yapan daire ve borçlu bilgileri doğru yazılmalıdır. Başvuru yapıldığına ilişkin belgenin saklanması önemlidir.
Neye itiraz edilebilir?
Borcun hiç doğmadığı, ödendiği, tutarın yanlış olduğu veya başka bir hukuki engel bulunduğu ileri sürülebilir. Faiz, masraf veya yetki gibi konular da olayın niteliğine göre değerlendirilir. Ancak itirazın kapsamı açık olmalıdır. Borcun tamamına karşı çıkmakla yalnızca belirli kısmına karşı çıkmak aynı değildir. İİK m.62, kısmi itirazda itiraz edilen kısmın ve miktarın açık gösterilmesini arar. Belirsiz ifadeler istenmeyen sonuç yaratabilir.
Takibin dayandığı senetteki imza reddediliyorsa bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir. “Borca itiraz ediyorum” cümlesinin her durumda imza itirazını da kapsadığı varsayılmamalıdır. İtiraz gerçeğe uygun ve somut durumla uyumlu olmalıdır. Sırf zaman kazanmak için asılsız iddialarda bulunmak, sonraki yargılamada ek riskler doğurabilir. Borçlu, elindeki ödeme ve sözleşme belgelerini baştan değerlendirmelidir. İtiraz metni, yaşanan olayı doğru yansıtmalıdır.
Süresinde itirazın etkisi nedir?
İİK m.66 uyarınca süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Borcun yalnızca bir kısmına itiraz edilmişse kabul edilen kısım yönünden takip devam edebilir. Durdurma, alacağın kesin olarak ortadan kalktığı veya borçlunun davayı kazandığı anlamına gelmez. Bu aşamada alacağın esası hakkında kapsamlı bir mahkeme kararı verilmiş değildir. Alacaklı, kanundaki yollarla itirazın etkisini kaldırmaya çalışabilir. Bu nedenle itirazdan sonra dosyanın tamamen unutulması doğru değildir.
İtiraz süresinde değilse aynı durdurma sonucu kendiliğinden doğmaz. Usulsüz tebligat, kusursuz engel veya başka özel durum iddiası varsa uygun hukuki yol ayrıca değerlendirilmelidir. Her gecikme için aynı mazeret kabul edilmez. Ödeme emrini geç fark etmekle tebligatın hukuken geçersiz olması farklıdır. Dosyadaki tebliğ belgesi görülmeden sonuç söylenmemelidir. Gelen evrakın zarfı ve elektronik kayıtları bu nedenle korunmalıdır.
Alacaklı daha sonra ne yapabilir?
Alacaklı, elindeki belgelerin niteliğine göre itirazın iptali davasını veya itirazın kaldırılması yolunu değerlendirebilir. İİK m.67 ve 68 bu iki farklı yolun temel düzenlemeleridir. İptal davasında genel hükümlere göre alacağın varlığı incelenir. Kaldırma yolunda ise kanunun aradığı belge yapısı önemlidir. Her fatura veya yazışma tek başına bu özel yol için yeterli sayılmaz. Alacaklı, belge ve süre durumuna göre seçim yapmalıdır.
Borçluya daha sonra dava veya duruşma evrakı gelirse bunun da ayrı yükümlülükleri vardır. İlk itirazın yapılmış olması bütün sonraki savunmaların kendiliğinden sunulduğu anlamına gelmez. Ödeme, teslim veya hesap itirazları belgeleriyle açıklanmalıdır. Tarafların iddia ve savunmaları birbirinden farklı aşamalarda incelenir. Bu nedenle dosyanın başından sonuna kadar aynı belge düzeninin korunması yararlıdır. Resmi bildirimler düzenli takip edilmelidir.
İtiraz tazminat doğurabilir mi?
Kanun, koşulları oluştuğunda icra inkâr veya kötü niyet tazminatı gibi sonuçlar öngörür. Ancak her itiraz eden borçlunun veya her dava kaybeden alacaklının otomatik tazminat ödeyeceği söylenemez. Talep, alacağın niteliği ve ilgili yasal koşullar birlikte değerlendirilir. Borçlunun haklı itirazı kullanması ile dayanaksız biçimde süreci uzatması aynı değildir. Alacaklı açısından da takip tutarının ve dayanağının doğru hazırlanması önemlidir.
Taraflar süreç içinde anlaşabilir veya ödeme planı oluşturabilir. Böyle bir anlaşmada hangi borcun, faiz ve giderlerin nasıl kapatılacağı açık olmalıdır. Sadece banka hesabına belirli tutar yatırılması, dosyanın bütün kalemleriyle sona erdiğini her durumda göstermez. Ödeme açıklaması ve alacaklının kabulü önem taşıyabilir. İcra dosyasının güncel hesabı ayrıca kontrol edilmelidir. Aynı borcun iki kez talep edilmemesi için ödeme kayıtları saklanmalıdır.
İlk değerlendirmede hangi belgeler gerekir?
Ödeme emri, tebligat bilgisi, takip dayanağı ve varsa sözleşme ilk belgelerdir. Daha önce ödeme yapıldıysa banka dekontları; teslim veya hizmet tartışması varsa ilgili kayıtlar eklenmelidir. Borcun hangi bölümüne neden itiraz edildiği kısa bir listede gösterilebilir. Belgeler eksikse bu açıkça belirtilmelidir. Ancak belge toplamaya çalışırken itiraz süresinin kendiliğinden durduğu düşünülmemelidir. Süre ve esas incelemesi birlikte yönetilmelidir.
İlamsız takipte en önemli nokta, gelen evrakı zamanında ve doğru takip türüne göre değerlendirmektir. İtiraz, borcun otomatik silinmesi olmadığı gibi ödeme emri de her durumda borcun kesinleşmiş mahkeme hükmü değildir. Size ulaşan ödeme emri ve mevcut belgelerinizin değerlendirilmesi için Meram Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İlk incelemede tebligat tarihi, itiraz kapsamı ve dosyanın sonraki ihtimalleri açık biçimde ele alınır. Bu yazı, kişisel dosyanızın süre hesabının yerine geçmez.