Ceza davasında sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulması, her zaman cezanın hemen bütün sonuçlarıyla uygulanacağı anlamına gelmez. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması, belirli koşullarda kurulan hükmün sanık hakkında hemen hukuki sonuç doğurmamasını sağlar.
Ancak HAGB, beraat kararı değildir. Mahkeme sanığın suçu işlediği sonucuna ulaşarak bir hüküm kurmakta; kanuni şartlar bulunuyorsa bu hükmün açıklanmasını geri bırakmaktadır. 31 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile CMK m.231 yeniden değiştirilmiştir. Bu nedenle HAGB hakkında eski internet içeriklerindeki bilgiler güncel mevzuatla karşılaştırılmalıdır.
Hangi cezalar bakımından HAGB uygulanabilir?
CMK m.231’e göre sanık hakkında sonuç olarak iki yıl veya daha az süreli hapis cezasına veya adli para cezasına hükmedilmiş olması gerekir. Bu sınır suçun kanundaki soyut cezasına değil, yargılama sonunda sanık hakkında belirlenen sonuç cezaya göre değerlendirilir.
Ancak cezanın bu sınır içinde olması tek başına HAGB kararı verilmesi için yeterli değildir.
Diğer şartlar nelerdir?
Güncel CMK m.231’e göre sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemenin sanığın kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutumu üzerinden yeniden suç işlemeyeceği kanaatine ulaşması ve suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesi temel şartlar arasındadır.
Zararın hemen giderilemediği bazı hâllerde denetim süresi içinde taksitlerle giderilmesine ilişkin kanuni imkân da bulunmaktadır. 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrasında sanığın kabulüne ilişkin eski şart kaldırılmıştır; güncel maddede sanığın HAGB’yi kabul etmesini arayan önceki düzenleme bulunmamaktadır.
HAGB beraat anlamına gelir mi?
Hayır. HAGB ile beraat birbirinden tamamen farklıdır. Beraatte mahkeme suçun oluşmadığı, sanık tarafından işlenmediği veya başka bir beraat sebebinin bulunduğu sonucuna varır. HAGB’de ise bir mahkûmiyet hükmü kurulmuş olmakla birlikte hükmün hukuki sonuçları kanundaki sistem içinde ertelenir.
Bu nedenle savunmada yalnızca “nasıl olsa HAGB alırım” yaklaşımı benimsenmemelidir. Sanığın beraat talebini ve suçun unsurlarına ilişkin savunmalarını ayrıca ileri sürme hakkı bulunmaktadır.
Denetim süresi ne kadardır?
HAGB kararı verilen sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur. Denetim süresi içinde mahkeme belirli koşullarda bir yıla kadar denetimli serbestlik yükümlülüğü de belirleyebilir.
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmemesi ve yükümlülüklere uygun davranılması hâlinde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Buna karşılık denetim süresinde kasten yeni suç işlenmesi veya belirlenen yükümlülüklere aykırılık hâlinde hükmün açıklanması gündeme gelebilir.
HAGB kararına karşı kanun yolu nedir?
Bu konuda 2024 değişikliği özellikle önemlidir. Güncel CMK m.231/12 uyarınca, kanundaki istisnalar saklı olmak üzere, HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi kararları yönünden ise CMK’nın temyize ilişkin hükümleri koşulları dâhilinde uygulanır.
Dolayısıyla eski kaynaklardaki “HAGB’ye yalnızca itiraz edilir” bilgisinin güncel bütün dosyalar bakımından doğru olduğu varsayılmamalıdır. Kararın tarihi ve uygulanacak geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
2026 yılında hangi önemli değişiklik yapıldı?
7589 sayılı Kanun’la CMK m.231/14 yeniden düzenlenmiştir. Güncel hükme göre HAGB hükümleri işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar bakımından uygulanmaz.
Bu değişiklik 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu nedenle özellikle eski tarihli HAGB rehberlerinde bulunan kapsam dışı suçlara ilişkin açıklamalar güncel mevzuatla yeniden kontrol edilmelidir.
Müsadere bakımından ne olur?
Güncel CMK m.231/5’te HAGB’nin, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade ettiği belirtilmektedir. Bu nedenle HAGB kararı var diye suçta kullanılan veya suçtan elde edilen eşya hakkında verilen müsadere kararının hiçbir sonuç doğurmayacağı varsayılmamalıdır.
Bu konu özellikle araç, silah, dijital cihaz veya başka malvarlığı unsurlarının dosyada bulunduğu yargılamalarda önem taşıyabilir.
HAGB adli sicile işler mi?
HAGB kararları, klasik mahkûmiyet kaydından farklı olarak kendilerine özgü sisteme kaydedilir. CMK m.231/13’e göre bu kayıtlar soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından kanundaki amaçla kullanılabilir.
Bu nedenle “hiçbir yerde görünmez” veya “normal sabıka kaydıyla tamamen aynıdır” ifadelerinin ikisi de eksiktir.
HAGB kararı nasıl değerlendirilmelidir?
Sanığın öncelikle suçun oluşup oluşmadığını, beraat ihtimalini ve kurulan hükmün hukuka uygunluğunu değerlendirmesi gerekir. HAGB’nin uygulanabilir olması, beraat savunmasından vazgeçilmesini gerektirmez.
Özellikle 2024 ve 2026 değişikliklerinden sonra karar tarihi, suç tarihi, kanun yolu ve suçun HAGB kapsamına girip girmediği birlikte incelenmelidir. Hakkınızda HAGB kararı verilmesi ihtimali bulunan veya verilmiş bir ceza dosyasının değerlendirilmesi için Meram Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.